Sarrera

Merkurio Eguzkitik hurbilen dagoen planeta da eta Eguzki-sistemako txikiena,bere izena erromatar mitologiako merkurio jainkoagandik datorkio.

Ezaugarriak

Atmosfera

Merkurio oso atmosfera fina dauka,tenperatura altuagatik eta planetaren grabitazio-indar txikiarengatik.Atmosfera honetako molekulek nahiko denbora gutxi irauten dute planetan: potasio edo sodio molekula baten bizia Merkurion hiru ordutakoa da, hau da, atmosfera hain fina daukanez partikulak oso azkar zeharkatzen dute. Karbono dioxidoa ere badauka, eta planetarik toxikoena dela diote.
Mercurioren atmosfera.

Tenperatura

Merkurio oso planeta beroa da. Azalean batazbesteko tenperatura 4520 K-koa da (179 °C), baina egunetik gauera tenperatura 900 K (-183 °C) eta 706 K (427 °C) bitartean mugitzen da.

Gainazala

Merkurioren gainazala kraterez betea dago eta Ilargiaren antzeko itxura dauka. Ez dauka barne-aktibitaterik.

Planeta honen eraketaren ondoren meteorito-talka ugariko periodo bat izan zuen. Denboraldi horretan Merkurioren barne-aktbitateak magma jaurtitzen zuen, lautadak sortuz, nolabait Ilargiko itsasoen antzekoak.

Geologia

Merkurioko geologia Eguzki sistemako barneko planetetatik ezezagunena da. Horrela izatearen arrazoiak ezberdinak dira: Eguzkira dagoen distantzia eskasa eta horrek sondak bildaltzeko zailtasunak sortzen ditu,bai eta egun-gau zikloak Merkurion 58 lurreko egun irauten dituela. Horregatik "Mariner 10" NASAren sateliteak 1974 eta 1975an eginiko hiru bidaietan egunargia zen zonaldea bakarrik ikusi ahal izatea eragin zuen.

Barne egitura

Merkurioren dentsitatea Ilargiarena baino % 60 handiagoa da. Horrek barnean burdinezko nukleo handi bat duela adierazten du. Nukleo honek bolumenaren % 42 osatzen du (Lurrean nukleoaren bolumena % 17koa da). Nahiz eta proportzioan Lurrak baino burni-nukleo handiagoa izan, dentsitatea Lurrarena baino pixkat txikiagoa da, Lurrak 20 aldiz masa handiagoa duelako barneko nukleoa asko konprimatuz eta bertan dentsitatea igoz.
1.800 km-ko erradioko nukleoa inguratuz 600 km-ko mantua dago, eta ondoren, gainazala.

Errotazioa

Errotazio-periodoa orbita-periodoarekin sinkronizatua dago; Merkuriok bi orbita burutzen dituenean, hiru errotazio egiten ditu. Horregatik, perihelioan beti puntu berdinak daude Eguzkira zuzenduak, "polo beroak" bezala ezagutzen direnak, 0º eta 180º meridianoetan kokatuak.
Zenbait puntutan, ikusle batek Eguzkia zeruan igotzen ikusiko luke, gero alderantziz mugituko litzateke sartu arte eta gero berriz igoko litzateke, dena egun berean. Fenomeno hau abiadura orbitalagatik da: perihelioa baino lau egun lehenago abiadura orbitala eta errotazio-abiadura bedindu egiten dira, Eguzkia zeruan geldi dagoela dirudielarik. Perihelioan abiadura orbitala handiagoa da eta Eguzkia alderantziz mugitzen ari dela dirudi. Ondoren, lau egun geroago, berriz mugimendu arrunta hartzen du.

Video batzuk

* http://www.youtube.com/watch?v=1sxiuu5wvxs
* http://www.youtube.com/watch?v=X62bSCl_XvE
* http://www.youtube.com/watch?v=MVO1mQMACI0